پاسخ به نقدها و نظرها؛ بخش پنجم و بخش پایانی

شورای علمی و مدیریتی دانشنامه هزاره 

مباحث هویت

یک مجموعه از نقدها که از سوی منتقدان گرامی راجع به دانشنامۀ هزاره مطرح شده است، انتقادات مربوط به هویت است. بی‌توجهی یا بی‌تفاوتی نسبت به ارزش‌های عقیدتی و دینی و برجسته‌شدن ارزش‌های غیردینی در دانشنامه نگرانی و دغدغه‌ی دیگری است که در لابلای انتقادات از سوی برخی خوانندگان مطرح شده است. نبود پاره‌ای از مدخل‌ها همانند «اهل بیت»، «امام» و «امامت» در دانشنامه و پرهیز از تعابیری همچون «شهید»، «مجاهد»، «جهاد»، «مقاومت» و غیره نشانه‌ها و دلایل این سوگیری غیرعلمی در دانشنامه تلقی شده‌اند.

ادامه مطلب:  پاسخ به نقدها و نظرها؛ بخش پنجم و بخش پایانی

کنفرانس صلح مسکو؛ استحاله ی سیاسی رهبران جهادی

حمزه واعظی


نشست مسکو از چند منظر یک همایش سیاسی ناکام برای جبهه ضد طالبان است.
1. این نشست با شرکت تقریبن تمام سران جهادی و رهبران عمده ی سیاسی، بدون اتخاذ یک رویکرد استراتژیک و یک معیار و محورمشخص و مشترک برای گفتگو، از یکسو نشانه ی ضعف و پراکندگی رفتاری و پراکنده گویی سیاسی این گروهها و رهبرانِ اغلب نامتحد می باشد و از سوی دیگر، درمقابل این خیلِ رهبران سیاسی، چهارتا نماینده ی مغرور طالبان قرار گرفته اند که آشکارا دارای چارچوب مشخص برای گفتگو هستند و معیارها و اصول و شرایطی را مطرح می کنند که عملن تحقیر و دهن کجی نسبت به این رهبران بشمار می رود. رهبرانی که غالب شان، پیش از این، طالبان را تروریست و دشمن مردم افغانستان می نامیدند ولی اکنون پشت سرِ یک طالبچه ی تروریست و آدم کش، دست بسته به رکوع و قعود صف می کشند.

ادامه مطلب: کنفرانس صلح مسکو؛ استحاله ی سیاسی رهبران جهادی

نگاهی به مزیت‌های دانشنامه هزاره

عیب_مَی_جمله_چو_گفتی_هنرش_نیز_بگو.

محمدحسین فیاض

پس از حدود یک ماه، نقد و زیر سؤال بردن دانشنامه هزاره توسط منتقدان در فضاهای مختلف، مجال آن فرا رسیده که در بارۀ مزیت‌های این کتاب پرداخته شود؛ امری که منتقدان، انصاف به خرج ندادند و هرگز نگفتند. به قول حافظ شیرین‌سخن، «عیب مَی جمله چو گفتی هنرش نیز بگو»، بسیار خوب بود منتقدین گرامی افزون بر شمارش کاستی‌ها، به برخی مزیت‌ها و بخش مثبت کار نیز توجه می‌کردند. حالا که نکردند، نگارنده نه به عنوان یکی از نویسندگان دانشنامه، بلکه به عنوان یک فرهنگی مربوط به جامعۀ هزاره به بخش‌ها و مزیت‌های این کتاب اشاره می‌کنم تا باشد به سهم خود حق این اثر فاخر را ادا کرده باشیم.

ادامه مطلب: نگاهی به مزیت‌های دانشنامه هزاره

محور جدید پکن و مسکو : محور چین و روسیه یک دوستی مصلحتی علیه غرب خواهد بود اما نه یک ائتلاف؛ محوری که امروز چین تعیین کننده ساختار آن است.

یاروسلاو تروفیموف

برگردان: اکبرگنجی

وال استریت ژورنال

وقتی در سال ۱۹۵۶ سوکارنو رئیس جمهوری اندونزی در مورد وضعیت اقتصاد چین سوال کرد، مائو تسه دونگ رهبر چین خالصانه جواب داد:"ما کشور فقیری هستیم و تنها نقطه اتکایمان بر کشاورزی است و به جز سیب؛ بادام زمینی موی خوک و سویا؛ کالای دندان گیر دیگری برای صادرات نداریم". در حقیقت این بیان مائو؛ از یک آرزوی قلبی او برای کشورش آگاهی می داد. آرزوی صنعتی شدن، قدرت نظامی و آرزوی اینکه اتحاد جماهیر شوروی دست چین را بگیرد و آن را برای نیل به این اهداف بالا بکشد.

ادامه مطلب: محور جدید پکن و مسکو : محور چین و روسیه یک دوستی مصلحتی علیه غرب خواهد بود اما نه یک ائتلاف؛...

توافق ترامپ با طالبان توافق تسلیم است

 

برگردان : اکبر گنجی

رایان کروکر: سفیر سابق آمریکا در افغانستان، عراق، پاکستان، سوریه، کویت و لبنان
واشنگتن پست

در ژانویه سال ۲۰۰۲ من برای بازگشایی سفارت آمریکا وارد شهر کابل شدم. در آن زمان فرودگاه کابل بسته بود و باندهای فرود سوراخ سوراخ و پر از بقایای هواپیمای نابود شده بود. سفر با خودرو به سمت جنوب از مبدا پایگاه نظامی بگرام از میان یک زمین بایر و خالی انجام شد. هیچ چیز در آن رشد نمی‌کرد هیچ ساختاری در آن روی پا نبود.در داخل شهر نیز تمامی ساختمان‌ها به تلی از آوار بدل شده بودند و یادآور تصاویر برلین در سال ۱۹۴۵ بودند.

ادامه مطلب: توافق ترامپ با طالبان توافق تسلیم است

«تاریخ نگاری از نگاه پوهاند دکتر محمد حسن کاکر»

دكتر امين احمدي

یادداشت:
متن ذیل سخنرانی این جانب در مراسم افتتاحيه بنیاد تاریخ کاکر است که به همت تعدادی از اهل فرهنگ از جمله آقای کاوون کاکر فرزند روان شاد پوهاند محمد حسن کاکر،تأسیس شده است،ديروز 15 جدی در کابل افتتاح شد. جناب کاوون خان کاکر به این جانب محبت کرده بود و زمان سخنرانی ام را به صورت خاص و ویژه تعیین کرده بود که رئیس جمهور شنونده آن باشد.، لکن این جانب بر خلاف عرف رایج وطن که بیشتر به تجلیل از شخصیت مورد بحث می پردازد، به پاس صداقت و دوستی بدون تعارف دیدگاه خود را با کمال احترام و صداقت در مورد دیدگاه این شخصیت علمی کشور بیان کردم. فکر می كنم این گونه بهتر و بیشتر می توانیم صداقت و دوستی را میان خود باب کنیم و به گفتگوی علمی در حوزه عمومی كه با مرام و شخصیت علمی کاکر تناسب بیشتر دارد، دامن بزنیم.

«تاریخ نگاری از نگاه پوهاند دکتر محمد حسن کاکر»

اول. تاریخ به مثابه یک علم:

از نگاه کاکر، تاریخ از سنخ علوم تجربی است و لذا تابع روش تحقیق تجربی است و مانند سایر علوم متشکل از مؤلفه¬های ذیل می¬باشد:
1. داده ها و فکت ها: مراد از فکت ها وقایع تاریخی است. یعنی امور واقع جزئی که در گذشته به صورت یک رویداد event رخ داده و یا وجود داشته است. مورخ در صورتی کارش علمی محسوب می شود که تابع فکت ها باشد و فکت ها را از منابع معتبر به دست آورد. این منابع می تواند، اسناد آرشیفی، تحقیقات زبانشناسانه و فیلولوژیک، و اکتشافات و تحقیقات باستان شناسانه و مردم شناسانه باشد. به باور کاکر این گونه منابع نسبت به منابع چاپی از اعتبار بیشتر برخوردار است؛ چون آثار چاپی محصول تفسیر و گزینش نویسنده است ، نه شناخت مستقیم تر از فکت ها.
2. مطالعه داده ها در چارچوب روابط علی و معلولی و کشف این رابطه میان آن¬ها: از این رهگذر مورخ به مرحله سوم صعود می کند و زوایای تاریک تاریخ را روشن می¬کند، برای مثال می¬فهمد چرا امیر عبدالرحمن به آن سوی آمو در بدخشان لشکر کشید و یا منشأ نژادی هزاره ها چیست.
3. ابداع یک نظریه تفسیری در تبیین داده ها به منظور پاسخ به یک پرسش تاریخی که داده ها مستقیما بر آن دلالت ندارد، برای مثال پرسش هایی چون: منشأ نژادی هزاره ها چیست و یا این گروه قومی چگونه و چه زمانی به تشیع گروید، خاستگاه و سرزمین قدیمی افغان ها کجاست، از این طریق پاسخ داده می شوند، در واقع اختلاف مورخان بشتر در این قسمت پدیدار می گردد، چون این پاسخ ها بعد تفسیری و تبیینی دارند. در این بخش است که به باور مرحوم کاکر، تفسیری معتبر و علمی به حساب می آید که اولا متکی بر داده ها و فکت های واقعی و تحریف ناشده باشد، ثانیا بهترین تفسیر از مجموع داده ها به دست دهد ، تفسیری که رابطه علی و معلولی میان آن ها را روشن کند و همه شمول بوده و از سازواری منطقی برخوردار باشد.

 

دوم. مشکلات علم تاریخ:
از نگاه کاکر، تاریخ و تحقیق تاریخی در علمی شدن خود با دو مشکل رو برو است که علوم طبیعی کمتر با آنها دست به گریبان اند:
الف. ابژه های در حال تغییر: چون در این علم انسان هم عامل است و هم موضوع و لذا به دلیل تغییر و تحولی که در انسان ها پدید می آید، فکت ها تغییر می کند و یا ممکن است توسط خود انسان جعل شوند.
ب. تفسیر داده ها و گزینش آنها در چارچوب ایدئولوژی و جهان بینی مورخ؛ ممکن است مورخ در چارچوب وابستگی های ایدئولوژیک و پیش فرض های خویش به گزینش دلبخواهی داده ها پرداخته و آن ها را تفسیر کند. از این رو ممکن است کار مورخ یک کار ایدئولوژیک از آب درآید. ایدئولوژیک به این معنا و مفهوم که مورخ آگاهی و معلومات خویش را در خدمت توجیه خواست طبقاتی، قومی و ملی خویش قرار دهد. مرحوم کاکر، در نقد برخی از مورخان افغانستان از جمله مرحوم میر غلام محمد غبار و مرحوم میر محمد صدیق فرهنگ از این مفهوم استفاده می کند؛ آنان را در تاریخ نویسی متأثر از گرایش ها و گفتمان چپ و مارکسیستی می داند و در خصوص فرهنگ می افزاید که ریشه هزارگی داشته است و این ریشه نژادی در داوری او راجع به امیر عبدالرحمن احتمالاٌ خالی از تأثیر نبوده است.

چند نکته تحلیلی
1. به اعتقاد این جانب پوهاند صاحب کاکر، مورخی است صاحب سبک، و به لحاظ تسلط اش بر روش تحقیق تاریخی از چهره های نادر در میان مورخان کشور ما است. در واقع تحقیقات روشمند اوست که به آثارش اعتبار اکادمیک بخشیده و توسط ناشران معتبر چاپ و منتشر و مجل رجوع محققان خارجی قرار گرفته اند. اهل تتبع وسیع و گسترده بوده است و سعی کرده است حتی المقدور تمامی منابع مربوط به یک موضوع را به دست آورده از نظر بگذراند. برای مثال تاریخ ملی هزاره نوشته تیمور خانف چاپ اسماعلیان شهر قم ایران را در کالیفرنیا در اختیار داشته است و به آن در کتاب تاریخ سیاسی و دیپلماسی افغانستان (A political and Diplomatic History of Afghanistan ) ارجاع داده است. به منابع آرشیفی دسترسی داشته و تسلط اش بر چهار زبان( مرادم از زبان چهارم عربی است که حد اقل در حد استفاده علمی به آن آشنایی داشته است) دسترسی وی را به منابع آسان، مستقیم و بلاواسطه ساخته است. هم چنین می توان افزود در کنار این-که وی یک مورخ حرفه ای است، نه آماتور، ترجمه ها و آثارش حاکی است که در حوزه فلسفه و اندیشه دینی و جریان های اسلامی معاصر نیز از شناخت و مطالعات خوبی برخوردار بوده است .
2. لکن مانند سایر مورخان کشور دارای دیدگاه سیاسی بوده است. دلیل اصلی اختلاف ایشان با فرهنگ و تا حدودی با غبار ناشی از همین اختلاف در دیدگاه سیاسی است، هرچند که به لحاظ روش و تخصص آثار کاکر روشمند تر و حرفه ای تر است و از همین زاویه آثار دو چهره دیگر را نقد می کند. اما در عین حال نگاه اش در مورد زبان پشتو، قوم پشتون و جایگاه مهم این قوم در افغانستان معاصر، خط دیورند، و ناسیونالیزم افغانی سیاسی بوده است و این دیدگاه تاریخ نگاری اش را تا حدودی متأثر ساخته است.
3. تاریخ به عنوان دانشی که ارتباط تنگاتنگ با هویت، و ملی گرایی دارد و در کشور ما به شدت ایدئولوژیک و سیاست زده است، در صورتی می تواند علمی تر و اکادمیک تر شود که حقیقتا به گفتگوی آزاد، انتقادی، چند جانبه و غیر خطی تن در دهد و به روایت های گوناگون از تاریخ به صورت آزاد و دموکراتیک مجال داده شود. بدون شک یکی از این روایت ها که از روشمندی اکادمیک برخوردار است، آثار و تحقیقات پوهاند صاحب کاکر است. اما در کنار آن ، روایت های اکادمیک دیگر نیز وجود دارد ، که از اعتبار اکادمیک برخوردار است، اما دیدگاه کلان و نظریه-های تفسیری آن ها با روایت مرحوم کاکر متفاوت است. در سال های اخیر اساتید و دانشجویان/ محصلان افغانی ( در مقطع دکتری) در دانشگاه ها/ پوهنتون های معتبر دنیا، آثار علمی با روایت متفاوت از روایت پوهاند صاحب کاکر تولید کرده اند که از جمله می توان به آثار امین صیقل (افغانستان معاصر) و پروفیسور محمد نظیف شهرانی ( Modern Afghanistan ; The Impact of 40 years of War and Revolution and Rebellions in Afghanistan ) استاد دانشگاه/ پوهنتون اندیانا اشاره کرد، که تفاوت واضح با دیدگاه مرحوم کاکر دارد؛ برای مثال از نگاه کاکر، تمرکز گرایی و ایجاد حکومت مرکزی قوی زمینه ساز تجدد، پیشرفت و پیدایش دولت ملی در افغانستان بوده ومي باشد، اما شهرانی تمرکز زدایی و ایجاد حکومت های محلی دموکراتیک را در چارچوب یک افغانستان متحد، با دموکراسی و حاکمیت ملی و وضعیت سیاسی کشور سازگارتر می داند و زمینه ساز پیشرفت و تجدد می شمارد، در واقع می خواهد بگوید که حکومت قانون و حاکمیت ملی قوی متوقف بر ازمیان بردن خود مختاری های محلی و یا گرایش های محلی نیست، بلکه در گرو قانونمند ساختن و به رسمیت شناختن آنها است.
4. در واقع از طریق این گفتگوی باز و انتقادی است که می توانیم از هویت های قومی، زبان و مذهب که به شکل خطرناک سیاسی شده است، سیاست زدایی کنیم و هویت ها را غیر سیاسی ساخته و صرفا جنبه فرهنگی و انسانی آن ها را حفظ کنیم تا به این وسیله مردم افغانستان از خظوط هویت های قومی عبور کنند و شهروندان یک دولت - ملت شوند، که برای نجات ما به عنوان مردمان هم سرنوشت ، شدیداًحیاتی و ضروری می باشد. اهمیت این موضوع دریک قطعه از نوشته رئیس جمهور غنی در کتاب «ثبات بخشی به دولت¬های ورشکسته»(FIXING FAILD STATES،)، به خوبی و روشنی بیان شده است و آن را پایان بخش سخن خود قرار می دهم:
«تجربه نشان داده است که ایجاد حقوق شهروندی از طریق سیاست گذاری های اجتماعی( سوشیال) که خطوط جنسیت، قومیت، نژاد، طبقه، منطقه و دین را در نوردد، برای ثبات و شکوفایی حیاتی است. وقتی که دولت سیاست گذاری اجتماعی را به عنوان یک ابزار برای تأمین دسترسی برابر به فرصت ها ساخت، اجتماعی ایجاد می شود که به حس وحدت ملی و به باور مشترک در مورد سرنوشت مشترک می انجامد. این باور مشترک می تواند بر هویت های مجزا و پاره و پاره ی موجود غالب آید. سیاست گذاری اجتماعی (social policy) دولت را از یک سازمان به یک با هماد (جماعتی) دارای احساس و تجربه مشترک تبدیل می کند: یک ملت- دولت. اتباع به این وسیله هریک شهروند می شوند.» ص 144.
با تشکر و سپاس

15/ 10/ 1397

منبع جمهوری سکوت:

 
https://www.facebook.com/republicofsilence/posts/2201145139904095?__tn__=K-RH-R
 
 

محفل نقد و بررسي دانشنامه هزاره در استكهلم!

داکتر اسد زیرک

قرار بود محفلي براي رو نمايي دانشنامه به تاريخ ١٩ جنوري در شهر استكهلم برگزار شود اما نسبت سيل انتقادات و سر و صدا هايي كه به اين مناسبت بلند شد نمايندگي شوراي جهاني اين نشست( محفل) را به تعويق انداخت.
اينجانب با شناختي كه از آقايون واعظي و شفايي دارم ، از ايشان تقاضا نمودم تا اگر بتوانند به جلسه نقد و بررسي دانشنامه به همان وقت موعود حاضر شوند كه جواب ايشان مثبت بود.

ادامه مطلب: محفل نقد و بررسي دانشنامه هزاره در استكهلم!

چند نكته در باب اهميت و نقد دانشنامه هزاره!

دولت دولتیار

من هر چند نظرم را درباره دانشنامه تقريبا ده روز پيش در يك مصاحبه مشترك با استاد كاظم يزداني با شبكه هزاره ورلد ابراز كرده بودم اما اكنون با درنظرداشت مرور بر تمام نقد ها و پاسخ شوراي علميِ دانشنامه تذكر چند نكته ناگفته و برجسته (به زعم خودم) را در شرايط فعلي بجا مي دانم.
ادامه مطلب: چند نكته در باب اهميت و نقد دانشنامه هزاره!

پاسخ به نقد‌ها و نظرها؛ بخش سوم و چهارم

دستۀ سوم و چهارم از نقدها: انتقادات محتوایی، مدخل گزینی و منابع

الف. نقایص محتوایی

دستۀ سوم از نقدها به نقایص دانشنامه نظر دارد. این نقایص به دو حوزۀ‌ صوری؛ یعنی ترتیب و تنظیم مدخل‌ها و موضوعات، و حوزۀ محتوایی؛ یعنی خطاها و اشتباهات راه یافته در دانشنامه قابل تقسیم‌ است.

ادامه مطلب: پاسخ به نقد‌ها و نظرها؛ بخش سوم و چهارم

منطق رابطه ایران با طالبان

به تازگی "گروه اقدام ایران" در وزارت امور خارجه آمریکا, در گزارش مفصلی در هفت بخش از "اقدامات خرابکارانه ایران" در خاورمیانه و جهان سخن به میان آورده است. در یکی از بخش‌های این گزارش، به حمایت ایران از طالبان و گروه‌های تروریستی در افغانستان پرداخته شده است.

ادامه مطلب: منطق رابطه ایران با طالبان

زیر مجموعه ها