لحظاتی با تا ریخ


عباس دلجو


« تاریخ به ما می‌آموزد که از گذشته، چه درسی برای آینده بگیریم. ...» «فریدریش شیلر»
با درد و تاسف از مرور حوادث خونین و تجربیات دردناک هزاره‌ها در گذشته، درمی‌یابیم که بزرگان، متنفذین و میرهای هزاره، هر کدام در هر جایی که زندگی می‌کردند با ایجاد جزیره‌های کوچک قدرت، مجزا از هم به زندگی شان ادامه داده و هیچ‌گاه به فکر ایجاد یک قدرت متراکم و سرتاسری برای هزاره‌ها نبودند. به همین لحاظ می‌بینیم که هزاره‌ها به رغم حضور فیزیکی بسیار قوی که در شهرهای مهم و استراتیزیک افغانستان آن زمان مانند کابل و قندهار و هرات و غور و بادغیس داشتند، باز هم نتوانستند یک دولت قوی و مقتدری را پایه‌ریزی کنند و یا حداقل همه‌ی آنان متحد و متفق، در ساختار حاکمیت‌های زمان شان، نقش‌های تعین کننده ای داشته باشند. به گونه مثال هزاره‌های غرب کشور را در نظر بگیرید:

ادامه مطلب: لحظاتی با تا ریخ

آیا مطالعه‌ی گذشته واقعاً به فهم حال کمک می‌کند؟

رابرت کروکرافت

برگردان فرهاد نیک‌اندیش

رابین جورج کالینگوود دریک خودزندگینامه(1939) نظر جالبی درباره‌ی بصیرت مورخان خبره ارائه داد. کالینگوود، این مورخ نامدار، تفاوت میان آشنایان و ناآشنایان با تاریخ را شبیه به تفاوت میان «جنگلبانان متبحر» و «مسافران ناآگاه» در جنگل میدانست. در حالی که مسافران با خود فکر میکنند «اینجا چیزی غیر از درخت و سبزه نیست»، جنگلبانان خطرات نادیدنی را میشناسند و میگویند «مراقب باش، ببری لابهلای سبزهها کمین کرده است».

ادامه مطلب: آیا مطالعه‌ی گذشته واقعاً به فهم حال کمک می‌کند؟

سابقه خانواده بهشتی‌ها در ورس و اکنون شاه‌حسین مرتضوی در نقش سید اکبرشاهِ ورسی

 


نوشته از: حسین فلاح زاده


به نقل از جمهوری سکوت


« سید اکبرشاه ورسی » جد مادری سید علی بهشتی است. آنانی که از دوران سیاه امیر عبد الرحمان وشکست هزاره ها فی الجمله باخبر اند، می دانند که عمده ترین دلیل شکست هزاره ها خیانت هایی بود که از درون جامعه هزاره علیه هزاره صورت کرفت. ممکن است غالب اهل مطالعه ازخیانت های سید نبی، سید عبد الوهاب، سید بابا شاه،سید نجف ولد سید سلطان شاه، سید نقی شاه مار قولی و... چیزهای زیادی می دانند اما خیانت سید اکبرشاه ورسی ولد سید حسین ورسی چنان سنګین و کشنده بود که واقعا کمر مردم را شکست و تاهنوز هزاره ها نتوانسته کمر راست کنند.

امیر عبدالرحمان از سال ها قبل تصمیم حمله به هزارستان را داشت و از همان سال ها عده ای را مأموریت داده بود که نقشه هزارستان را تهیه، میزان قدرت، میزان اسلحه، همبستګی مردم ، راههای عبور توپ، نفوذ خوانین ورو حانیان و راههای اختلاف افګنی میان آنان و مردم و... را بررسی کرده ګزارش آن را در نهایت خفا به حضور وی آورند.

ادامه مطلب: سابقه خانواده بهشتی‌ها در ورس و اکنون شاه‌حسین مرتضوی در نقش سید اکبرشاهِ ورسی

متنِ فتوای تکفیر مردمِ هزاره توسط امیرعبدالرحمن  به مناسبت ۲۵‌ سپتامبر

بامیان نیوز

۱۲۵ سال پیش، در ۲۵ سپتامبر ۱۸۹۳، مقاومت ارزگان در هم شکست. در هم شکستنِ مقاومت مردم ارزگان در اثر عدم هم آهنگی مردم هزاره و نداشتنِ اطلاعا درست از وضعیعت سیاسی جهان و منطقه و ژئوپولیتیکی  از یک طرف و حمایت انگلستان از عبدالرحمن خان از جانب دیگر بود. پی آیند ناگوار درهم شکستن مقاومت مردم هزاره در ارزگان، نه تنها باختن جنگ بود،  بلکه ۶۲ ٪ از مردم هزاره، به فتوای علمای درباری اهل سنت، و دستور مستقیم و یوریش اردوی عبدالرحمن خان، قتل عام شدند و سرزمین شان غضب و دارایی شان به تاراج رفت. جوانان و زنان شان به برده و کنیزی گرفته شده، به اسارت رفتند. در این راستا مرحوم علامه فیض محمد کاتب هزاره، در سراج التوارخ متن فتوای تکفیر مردم هزاره را که به مهر و امضاء عبدالرحمن است، می نویسد:

ادامه مطلب: متنِ فتوای تکفیر مردمِ هزاره توسط امیرعبدالرحمن  به مناسبت ۲۵‌ سپتامبر

مرور بسیار فشرده بر تاریخ هزاره

نویسند: جلال اوحیدی 


اولین کتابی که در آسیایی میانه در عهد باستان نوشته شده است، به نام اویستا است. کتاب اویستا گرچه یک کتاب مذهبی است، نه کتاب تاریخی باآن‌هم از نژادها و قبایل انسانی و سر زمین های دور و اطرافش اسم برده‌است. گرچه تا بحال دقیق معلوم نیست که کتاب اویسا در چه زمان و به چه زبان و رسم الخط نوشته است. در این باره نظرات گوناگون و متضاد وجود دارد که از همه آن نظرات گذشته و یاد آورم می‌شوم که اویستای که بدست ما رسیده است به رسم الخط پهلوی است که توسط ولاش و یا بلاش، یکیاز خاقانان پهلوی در قرنی قبل از میلاد جمع آوری و به زبان پهلوی تدوین شد دیده است.

ادامه مطلب: مرور بسیار فشرده بر تاریخ هزاره